॥ दोहा ॥
॥ दक्षिणामूर्ति स्तोत्रम् ॥
॥ चौपाई ॥
मौनव्याख्या प्रकटित परब्रह्मतत्त्वं युवानं
वर्षिष्ठांते वसद् ऋषिगणैः आवृतं ब्रह्मनिष्ठैः ।
आचार्येन्द्रं करकलित चिन्मुद्रमानंदमूर्तिं
स्वात्मारामं मुदितवदनं दक्षिणामूर्तिमीडे ॥१॥
वटविटपिसमीपेभूमिभागे निषण्णं
सकलमुनिजनानां ज्ञानदातारमारात् ।
त्रिभुवनगुरुमीशं दक्षिणामूर्तिदेवं
जननमरणदुःखच्छेद दक्षं नमामि ॥२॥
चित्रं वटतरोर्मूले वृद्धाः शिष्या गुरुर्युवा ।
गुरोस्तु मौनं व्याख्यानं शिष्यास्तुच्छिन्नसंशयाः ॥३॥
निधये सर्वविद्यानां भिषजे भवरोगिणाम् ।
गुरवे सर्वलोकानां दक्षिणामूर्तये नमः ॥४॥
ॐ नमः प्रणवार्थाय शुद्धज्ञानैकमूर्तये ।
निर्मलाय प्रशान्ताय दक्षिणामूर्तये नमः ॥५॥
चिद्घनाय महेशाय वटमूलनिवासिने ।
सच्चिदानन्दरूपाय दक्षिणामूर्तये नमः ॥६॥
ईश्वरो गुरुरात्मेति मूर्तिभेदविभागिने ।
व्योमवद् व्याप्तदेहाय दक्षिणामूर्तये नमः ॥७॥
विश्वं दर्पणदृश्यमाननगरीतुल्यं निजान्तर्गतं
पश्यन्नात्मनि मायया बहिरिवोद्भूतं यथा निद्रया ।
यः साक्षात्कुरुते प्रबोधसमये स्वात्मानमेवाद्वयं
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥१॥
बीजस्याऽन्तरिवाङ्कुरो जगदिदं प्राङ्गनिर्विकल्पं पुनः
मायाकल्पितदेशकालकलना वैचित्र्यचित्रीकृतम् ।
मायावीव विजृम्भयत्यपि महायोगीव यः स्वेच्छया
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥२॥
यस्यैव स्फुरणं सदात्मकमसत्कल्पार्थकं भासते
साक्षात्तत्त्वमसीति वेदवचसा यो बोधयत्याश्रितान् ।
यत्साक्षात्करणाद्भवेन्न पुनरावृत्तिर्भवाम्भोनिधौ
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥३॥
नानाच्छिद्रघटोदरस्थितमहादीपप्रभा भास्वरं
ज्ञानं यस्य तु चक्षुरादिकरणद्वारा वहिः स्पन्दते ।
जानामीति तमेव भान्तमनुभात्येतत्समस्तं जगत्
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥४॥
देहं प्राणमपीन्द्रियाण्यपि चलां बुद्धिं च शून्यं विदुः
स्त्रीबालान्धजडोपमास्त्वहमिति भ्रान्ता भृशं वादिनः ।
मायाशक्तिविलासकल्पितमहाव्यामोहसंहारिणे
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥५॥
राहुग्रस्तदिवाकरेन्दुसदृशो मायासमाच्छादनात्
सन्मात्रः करणोपसंहरणतो योऽभूत्सुषुप्तः पुमान् ।
प्रागस्वाप्समिति प्रबोधसमये यः प्रत्यभिज्ञायते
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥६॥
बाल्यादिष्वपि जाग्रदादिषु तथा सर्वास्ववस्थास्वपि
व्यावृत्तास्वनुवर्तमानमहमित्यन्तः स्फुरन्तं सदा ।
स्वात्मानं प्रकटीकरोति भजतां यो मुद्रयाभद्रया
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥७॥
विश्वं पश्यति कार्यकारणतया स्वस्वामिसम्बन्धतः
शिष्याचार्यतया तथैव पितृपुत्राद्यात्मना भेदतः ।
स्वप्ने जाग्रति वा य एष पुरुषो मायापरिभ्रामितः
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥८॥
भूरम्भांस्यनलोऽनिलोऽम्बरमहर्नाथो हिमांशु पुमान्
इत्याभाति चराचरात्मकमिदं यस्यैव मूर्त्यष्टकम् ।
नान्यत् किञ्चन विद्यते विमृशतां यस्मात्परस्माद्विभोः
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥९॥
सर्वात्मत्वमिति स्फुटीकृतमिदं यस्मादमुष्मिन् स्तवे
तेनास्य श्रवणात्तदर्थमननाद्ध्यानाच्च संकीर्तनात् ।
सर्वात्मत्वमहाविभूतिसहितं स्यादीश्वरत्वं स्वतः
॥ दोहा ॥
सिद्ध्येत्तत्पुनरष्टधा परिणतं चैश्वर्यमव्याहतम् ॥१०॥
|| Sacred Verses ||
Mounavyakhya prakatita parabrahma-tattvam yuvanam
Varshishthante vasad rishiganaih avritam brahmanishthaih ।
Acharyendram karakalita chinmudram anandamurtim
Svatmaramam muditavadanam Dakshinamurtim ide ॥1॥
Vatavita-pi-samipe bhumibhage nishannam
Sakala-munijananam jnana-dataram arat ।
Tribhuvana-gurum Isham Dakshinamurti-devam
Janana-marana-duhkhacched daksham namami ॥2॥
Chitram vatataror-mule vriddhah shishya gurur yuva ।
Gurostu maunam vyakhyanam shishyastu chhinna-samshayah ॥3॥
Nidhaye sarva-vidyanam bhishaje bhava-roginaam ।
Gurave sarva-lokanam Dakshinamurtaye namah ॥4॥
Om namah pranavarthaya shuddha-jnanaika-murtaye ।
Nirmalaya prashantaya Dakshinamurtaye namah ॥5॥
Chidghanaya Maheshaya vata-mula-nivasine ।
Sat-chid-ananda-rupaya Dakshinamurtaye namah ॥6॥
Ishvaro gurur atmeti murti-bheda-vibhagine ।
Vyomavad vyapta-dehaya Dakshinamurtaye namah ॥7॥
Vishvam darpana-drishyamana-nagari-tulyam nijantargatam
Pashyann atmani mayaya bahir ivodbhutam yatha nidraya ।
Yah sakshatkurute prabodha-samaye svatmanam eva advayam
Tasmai Shri Gurumurtaye nama idam Shri Dakshinamurtaye ॥1॥
Bijasyantar ivankuro jagad idam prag nirvikalpam punah
Maya-kalpita-desha-kala-kalana-vaichitrya-chitri-kritam ।
Mayaviva vijrimbhayaty api Maha-yogiva yah svecchaya
Tasmai Shri Gurumurtaye nama idam Shri Dakshinamurtaye ॥2॥
Yasyaiva sphuranam sadatmakam asat-kalparthakam bhasate
Sakshat tattvam asi iti Veda-vachasa yo bodhayaty ashr
Yat sakshatkaranad bhaven na punar-avrittir bhavambhonidhau
Tasmai Shri Gurumurtaye nama idam Shri Dakshinamurtaye ॥3॥
Nana-chhidra-ghatodara-sthita-maha-dipa-prabha-bhasvaram
Jnanam yasya tu chakshur-adi-karana-dvara bahih spandate ।
Janami iti tam eva bhantam anubhaty etat samastam jagat
Tasmai Shri Gurumurtaye nama idam Shri Dakshinamurtaye ॥4॥
Deham pranam api indriyany api chalam buddhim cha shunyam viduh
Stri-bal-andha-jadopamas tv aham iti bhranta bhrisham vadinah ।
Maya-shakti-vilasa-kalpita-maha-vyamoha-samharine
Tasmai Shri Gurumurtaye nama idam Shri Dakshinamurtaye ॥5॥
Rahu-grasta-divakarendu-sadrisho maya-samachchhadanat
San-matrah karanopasamharnato yo bhut sushuptah puman ।
Prag asvapsam iti prabodha-samaye yah pratyabhijnayate
Tasmai Shri Gurumurtaye nama idam Shri Dakshinamurtaye ॥6॥
Balyadishv api jagrad-adishu tatha sarvasv avasthasv api
Vyavritta-sv anuvartamanam aham ity antah sphurantam sada ।
Svatmanam prakatikaroti bhajatan yo mudraya bhadraya
Tasmai Shri Gurumurtaye nama idam Shri Dakshinamurtaye ॥7॥
Vishvam pashyati karya-karanataya sva-svami-sambandhatah
Shishyacharyataya tathaiva pitri-putrady-atmana bhedatah ।
Svapne jagrati va ya esha purusho maya-paribhramitah
Tasmai Shri Gurumurtaye nama idam Shri Dakshinamurtaye ॥8॥
Bhuh ambhamsy analo anilo ambaram aharnatho himamshu puman
Ity abhati characharatmakam idam yasyaiva murty-ashtakam ।
Nanyat kinchana vidyate vimrishatam yasmad parasman vibhoh
Tasmai Shri Gurumurtaye nama idam Shri Dakshinamurtaye ॥9॥
Sarvatmatvam iti sphutikritam idam yasmad amushmin stave
Ten asya shravanat tad-artha-mananad dhyanach cha sankirtanat ।
Sarvatmatva-maha-vibhuti-sahitam syad Ishvaratvam svatah
|| Doha ||
Siddhyet tat punar ashtadha parinatam chaishvaryam avyahatam ॥10॥
